Recensies

Cartografie van Philips de Dijn overstijgt grenzen

Dijn

Janick Appelmans – Georges Vande Winkel (red.), Philips de Dijn (†1665). Cartograaf, landmeter, mathematicus [Het Land van Aalst 70/4] (Aalst: Geschiedkundige vereniging Het Land van Aalst, 2018) 120p. ill. 10,00€

Bij het afronden van elk decennium bestudeert Het Land van Aalst sinds 1988 belangrijke cartografische documenten, al dan niet vergezeld door de uitgave van kaarten of prenten. Zo ook bij de afsluiting van de zeventigste jaargang, waarbij bestuurslid en catalograaf Georges Vande Winkel optrad als gastredacteur van een bundel gewijd aan de Vlaamse landmeter, cartograaf en wiskundige Philips de Dijn (°ca. 1585/1590-†5 augustus 1665).

Religieuze vrouwengemeenschappen in de vroege middeleeuwen

DarkAgeNunneries.jpg

Carine van Rhijn – Steven Vanderputten, Dark age nunneries. The ambiguous identity of female monasticism, 800-1050 (Ithaca-Londen: Cornell University Press, 2018) 309 p. 30,43€ ISBN: 978-1-5017-1595-2

De ‘dark age’ in de titel van Steven Vanderputtens nieuwe boek zal sommige mensen op het verkeerde been zetten, dus laten we dat misverstand meteen rechtzetten: wie hoopte dat we nu eindelijk van dit achterhaalde idee verlost aan het raken zijn, kan opgelucht ademhalen.

De bouwgeschiedenis van de abdij van Averbode

Averbode

Birgit Dukers - Marleen De Ceukelaire, Frans Doperé, Roland Dreesen, Michiel Dusar, Herman Janssens, Francis Tourneur e.a., De Abdij van Averbode. Een verhaal van steen en marmer, (Averbode: Norbertijnenabdij Averbode, 2017) 188p. ill ISBN 978-90-9030442-7

De Abdij van Averbode, een norbertijner klooster, ligt in de provincie Vlaams-Brabant in België. De geschiedenis van het complex gaat terug tot de twaalfde eeuw. In De Abdij van Averbode. Een verhaal van steen en marmer wordt de bouwhistorische geschiedenis van het klooster uitvoerig behandeld.

Kloosterwezen aan de hand van religieuze leidsvrouwen uitgebeeld

SignumDAvidsfondsParcum.jpg

Janick Appelmans - Liesbet Kusters e.a., Van de wereld. Beelden van beslotenheid en bevrijding (Leuven: Parcum-Davidsfonds, 2017) 255p. ill. € 39,99 ISBN: 978-90-5908-884-9

In het najaar van 2017 opende Parcum in het gerenoveerde deel van de Leuvense Parkabdij. Dit dialoogmuseum voor religie, kunst en cultuur zette zich op de kaart met tentoonstellingen als Van de wereld (25/10/2017-25/2/2018) en Religie - Helend - Verdelend (8/11/2018-10/3/2019). Het zet onder meer in op dialoog tussen hedendaagse thema’s en religieus erfgoed, tussen gelovigen en niet-gelovigen en tussen verschillende religies en levensbeschouwingen.

Mobiliteit en calamiteit bij de Norbertijnen

SignumCoverNorbertijnenPeeters.jpg

Jean-Paul Peeters – Martine Plouvier (ed.), Mobilité et stabilité chez les Prémontrés. Guerres, catastrophes et calamités. Actes officiels des 38e et 39e colloques du Centre d’Études et de Recherches Prémontrées. Amiens, 2012 - Troyes, 2013 (Laon: Centre d’Études et de Recherches Prémontrées, 2018) 231p. ill. 40,00€ ISSN: 0754-3905

Al meer dan veertig jaar organiseert het Franse Centre d’Études et de Recherches Prémontrées jaarlijks een congres over de geschiedenis van de Norbertijnenorde. De handelingen van deze colloquia worden met grote regelmaat uitgegeven, soms bij uitgeverijen als Beauchesne, Brepols, Cerf of Peter Lang, vaak in eigen beheer. Kwaliteitsvol gedrukt bij Peeters in Leuven, levert hoofdredacteur Martine Plouvier, trouw bijgestaan door corrector Cécile Souchon, keer op keer een rijkelijk geïllustreerd en inhoudelijk verzorgd boekdeel af.

De Nijmeegse Stevenskerk ontleed

Dirk Van de Perre – Hettie Peterse, Elsbeth Rooker, Rob Camps en Karel Emmens (ed.), De Stevenskerk. 750 jaar spiegel van Nijmegen (Nijmegen: Vantilt, 2017) 311p. ill. 29,95€ ISBN 978-94-6004-345-1

Dit rijk geïllustreerd boek is even complex als de geschiedenis van de Stevenskerk zelf. Het boek bevat achttien hoofdstukken en drie kaderteksten, geschreven door elf auteurs.

Negotiating the Landscape. Environment and Monastic Identity in the Medieval Ardennes

EllenArnold

Hans Mol - Ellen F. Arnold, Negotiating the Landscape. Environment and Monastic Identity in the Medieval Ardennes (University of Pennsylvania Press, Philadelphia 2013). ISBN: 9780812244632

Kun je onderhandelen met en over het landschap, en zo ja dan met wie? Het vertalen van de trefwoorden in de titel van deze Amerikaanse studie over de omgang van vroegmiddeleeuwse monniksgemeenschappen met de natuur is zo makkelijk nog niet. Ze worden in de inleiding niet toegelicht, maar gaandeweg krijgt de lezer wel door waar het de schrijfster om te doen is.

Zorg voor zieken en armen in laatmiddeleeuwse steden

Ladan

Marianne Baas - Rudolph Ladan, Gezondheidszorg in Leiden in de late middeleeuwen (Hilversum 2012) 359p. ill. index € 39,00 ISBN 9789087043155; Anita Boele, Leden van één lichaam. Denkbeelden over armen, armenzorg en liefdadigheid in de Noordelijke Nederlanden 1300-1650 (Hilversum 2013) 367p. ill. index € 39,00 ISBN 9789087043438

In de zomer van 1428 kochten Jan Dirc Coenenz en zijn vrouw Katrijn Willem Tedendr een huis met erf in de armste parochie van Leiden. Zij verbouwden het huis tot het Elisabethgasthuis, geheel bestemd voor de verpleging van arme, zieke vrouwen. Hier zouden deze vrouwen voortaan zorg krijgen van een ‘siecke marthe’ en dagelijks worden voorzien van brood, bier, boter en kaas. Het echtpaar stelde het gasthuis onder bescherming van het stadsbestuur, die het bestuur van het gasthuis benoemde en gaf het dezelfde rechten als de andere gasthuizen. Hiermee was het Elisabethgasthuis een typisch voorbeeld van hoe in de laatmiddeleeuwse steden een systeem van zorginstellingen tot stand kwam: rijke burgers namen het initiatief en het stadsbestuur hield toezicht.

Virtuoos relaas van een aan lager wal geraakte edelman die wapengekletter verkoos boven de stilte van een kartuis

Nobel streven.

Janick AppelmansFrits van Oostrom, Nobel streven. Het onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van ridder Jan van Brederode (Amsterdam: Prometheus, 2017) 383p. ill. index 24,99€ ISBN 978-90-446-3467-9

Jan van Brederode (°ca. 1372-†1415), telg uit een hoogadellijk Hollands geslacht, heeft veel watertjes doorzwommen. Achtereenvolgens beloftevol legeraanvoerder, mislukt huwelijkspoliticus, pelgrim en kloosterling, keerde hij met pauselijke dispensatie naar de wereld terug. Met groot schandaal poogde hij zijn echtgenote, inmiddels dominicanes geworden, tot eenzelfde stap te bewegen. Uiteindelijk sneuvelde hij anoniem als huurling op het slagveld. Enkel een ruim beslagen onderzoeker en auteur kan genuanceerd en gevat een leven met zo veel wendingen te boek stellen.

Studie van de Blijde Inkomsten onthult prelatenprivilege

DeBlijdeInkomsten.jpg

Janick AppelmansValerie Vrancken, De Blijde Inkomsten van de Brabantse
hertogen. Macht, opstand en privileges in de vijftiende eeuw [Standen en Landen 112] (Brussel: ASP, 2018) 392p. ill. 49,00€ ISBN: 978-90-5718-715-5

Vertrekkend vanuit de interne dynamiek van een constitutionele teksttraditie bestudeert Valerie Vrancken de wijzigende machtsverhoudingen in het vijftiende-eeuwse Brabant.