Recensies

Jaarboek over krachtige oorkonden en even geweldige stadswallen

Jaarboek MG 2011.jpg

Janick Appelmans – A.J.A. Bijsterveld, M. Boone, M.J.M. Damen e.a. (ed.), Jaarboek voor Middeleeuwse Geschiedenis 14 (Hilversum: Verloren, 2011) 237p. ill. krtn. 29,00€ ISBN 978-90-8704-287-5

Het voorlaatste Jaarboek voor Middeleeuwse Geschiedenis boort in het merendeel van zijn bijdragen themata aan die tot de kern van het belangstellingsgebied van de Signumcontactgroep behoren. Met de benedictijner abt Folcuinus van Sint-Bertijns en de ontginningen van de Sint-Odulfusabdij en andere kloosters in het grensgebied van de huidige provincies Overijssel en Friesland reikt de geografische scoop van het verre zuiden tot het hoge noorden van de Lage Landen. Kapittels, abdijen en kloosters waren uiteraard de destinataris van veel overgeleverde oorkonden van gravin Johanna van Constantinopel. Verschillende monastieke kroniekschrijvers kleurden de legendarische rol van het Haarlemse zaagschip bij de verovering van Damietta en tot slot waren religieuze instellingen bij uitstek de locaties waar de memoriale band tussen levenden en doden in stand werd gehouden.

Uitvoerige geschiedenis van de Onze-Lieve-Vrouw-Basiliek van Tongeren

DeOLV-basiliekTongeren.jpg

Gabri van Tussenbroek - Anton Ervynck, Kris Vandevorst, Evelien Oomen, De Onze-Lieve-Vrouw-Basiliek van Tongeren. Een Ontzettend Lang Verleden (Leuven 2014), ISBN 978-90-5908-531-2, 140 pagina’s, doorlopend illustraties in kleur.

Het hier besproken De Onze-Lieve-Vrouw-Basiliek van Tongeren is bedoeld voor een breed publiek. Pas in het laatste, achttiende hoofdstuk, wordt uit de doeken gedaan hoeveel wetenschappelijk onderzoek er aan ten grondslag ligt, al laten de vele afbeeldingen van opgegraven fundamenten, 3D-reconstructies en archeologische en bouwhistorische details dit al wel eerder vermoeden. Het boek is opgebouwd uit achttien korte hoofdstukken, waarbij de geschiedenis van de Onze-Lieve-Vrouwbasiliek van achter naar voren wordt verteld en dus als het ware wordt afgepeld.

Degelijk zesluik met hagiografische, historiografische en institutionele studies

JMG2010.jpg

Janick Appelmans – A.J.A. Bijsterveld, M. Boone, M.J.M. Damen e.a. (ed.), Jaarboek voor Middeleeuwse Geschiedenis 13 (Hilversum: Verloren, 2010) 262p. ill. krtn. € 29,00 ISBN 978-90-8704-212-7

Het dertiende Jaarboek voor Middeleeuwse Geschiedenis brengt vijf originele bijdragen, waarbij hagiografie en historiografie een belangrijke plaats innemen. In twee bijdragen verplaatst de focus zich van een monastiek of landsheerlijk milieu naar een stedelijke context, namelijk met betrekking tot het alcoholgehalte van Stichtse en Hollandse bieren en de prosopografie van de grote kanunniken van het Brusselse Sint-Goedelekapittel in de late middeleeuwen. Een zesde onderdeel vormt het debat over de institutionele reikwijdte van Middelrijks Friesland.

De Utrechtse Domtoren. Trots van de stad

De Utrechtse Domtoren

Dirk Van de Perre - René de Kam, Frans Kipp en Daan Claessen, De Utrechtse Domtoren. Trots van de stad (Utrecht: Matrijs 2014), 544 pp., ISBN 978-90-5345-467-1. € 49,95.

Dit magistrale boek met ontelbare kleurenillustraties beoogt, luidens de Inleiding, drie doelstellingen: de geschiedenis brengen van de toren over alle historische periodes heen, toegankelijkheid voor een groot publiek en het opentrekken van de bouwgeschiedenis naar het brede sociaal-culturele verhaal.

Ecclesia in medio nationis

Ecclesia 3

Frederik Keygnaert - Steven Vanderputten en Brigitte Meijns, red., Ecclesia in medio nationis. Reflections on the Study of Monasticism in the Central Middle Ages/Réflexions sur l’étude du monachisme au Moyen Âge central. Mediaevalia Lovaniensia, series I/Studia XLII (Leuven: Leuven University Press 2011) ISBN 978-90-5867-887-4

Ecclesia in medio nationis bundelt zeven bewerkte bijdragen van een congres dat op 23 oktober 2009 in de Katholieke Universiteit van Leuven plaatsvond in samenwerking met het onderzoeksnetwerk Conventus. Problems of Religious Communal Life in the Central Middle Ages (http://www.conventus.ugent.be). Het doel van de internationale bijeenkomst bestond erin een stand van zaken op te maken in het onderzoek naar monastieke geschiedenis tijdens de volle middeleeuwen (c.900-c.1150), de zogenaamde golden age van het benedictijner monachisme.

Op reis met de norbertijnen

Reizen in woelige tijden

Bart Holterman - H. Janssens (red.), Reizen in woelige tijden. Werkgroep Norbertijner Geschiedenis in de Nederlanden. Bijdragen van de contactdag 22 (Averbode 2012). 87p.

Jaarlijks organiseert de Werkgroep Norbertijner Geschiedenis in de Nederlanden haar contactdagen. Elk voorjaar komen tientallen beoefenaren en liefhebbers van de studie van de orde bijeen. Dat gebeurt doorgaans op een plaats die in nauw verband met die geschiedenis staat en vaak zijn zelfs thema en locatie op elkaar afgestemd. De contactdag van 2012 te Postel situeerde zich rond het thema van de reizen.

Monastiek Utrecht in tweevoud

Monastiek Utrecht in tweevoud

Janick Appelmans – Hildo van Engen en Kaj van Vliet (ed.), De nalatenschap van de Paulusabdij in Utrecht [Middeleeuwse Studies en Bronnen 130] (Hilversum: Verloren, 2012) 318 p. ill. 29,00€ ISBN 978-90-8704-223-3 — Hein Hundertmark en Kaj van Vliet m.m.v. René de Kam, De Paulusabdij. Achter de muren van Utrechts oudste klooster (Utrecht: Matrijs, 2010) 288 p. ill. 39,95€ ISBN 978-90-5345-360-5

In de afgelopen drie jaar genoten de Utrechtse benedictijnen ruime aandacht met de publicatie van zowel een bundel in de reeks 'Middeleeuwse studies en bronnen' van de Hilversumse uitgeverij Verloren, als van een rijkelijk geïllustreerde monografie bij uitgeverij Matrijs uit Utrecht. De bespreking van eerst genoemd werk biedt een uitgelezen mogelijkheid om op de complementariteit van beide boeken te wijzen.

Eindelijk aandacht voor een premonstratenzer abdij in de marge

Tordoir.JPG

Janick Appelmans – Joseph Tordoir (ed.), Heylissem. Histoire d’une abbaye de l’ordre de Prémontré. (Wavre: Cercle d’Histoire, de Généalogie et d’Archéologie de Wavre et du Brabant wallon [sic], 2012) 222p. ill. 30,00€ geen ISBN te koop bij de Cercle d’Histoire, d’Archéologie et de Généalogie de Wavre et du Brabant wallon (CHAW), Rue de l’Ermitage 23 à 1300 Wavre (Belgique), chaw@skynet.be of bij de abdijboekhandel De Drie Provinciën (abdijboekhandel@abdijaverbode.be) te Averbode

Meer nog dan Averbode, waar de grens tussen Brabant en Loon dwars door het abdijcomplex liep, was de abdij van Heilissem gedurende zijn 575-jarige geschiedenis een grensgeval: op de wip tussen het hertogdom Brabant en het prinsbisdom Luik, aan de taalgrens gelegen en behorend tot de circarie van Floreffe maar met zes andere premonstratenzer prelaten lid van de Staten van Brabant.

Het Roermondse kartuizerklooster bouwhistorisch belicht

kluizenaars_in_de_stad.jpg

Gabri van Tussenbroek – Birgit Dukers, Kluizenaars in de stad. Bouwgeschiedenis van het Roermondse kartuizerklooster, Roermond z.j. [2013], 224 p., geïll. kleur en zw/w. ISBN 9789074602211.

Het enige kartuizerklooster dat in Nederland behouden is, staat in de binnenstad van Roermond. Kluizenaars in de stad behandelt de geschiedenis van dit klooster in de tijd van zijn bestaan tussen 1376 en 1783. Ook de lotgevallen van de gebouwen na de opheffing zijn onderwerp van deze studie. Hoewel het onderzoek en de publicatie – gefinancierd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, het Bisdom Roermond en de stad Roermond – vooral de bouwgeschiedenis van het complex betreft, wordt deze in het hele boek gekoppeld aan de functie en het gebruik ervan, zodat er een integraal beeld ontstaat van de ontwikkeling van het kartuizerklooster binnen zijn historische context.

Virtual Pilgrimages in the Convent

Virtual pilgrimages

Marianne Ritsema van Eck - Kathryn M. Rudy, Virtual Pilgrimages in the Convent: Imagining Jerusalem in the Late Middle Ages. Turnhout: Brepols, 2011, 475 p., ill ISBN 978-2-503-54103-7

In de Christelijke traditie had de praktijk van pelgrimeren oorspronkelijk als doel de heilzame virtus van een heilige plaats of reliek te genieten.1 De huidige monografie van Kathryn Rudy laat onder andere zien hoe pelgrimage in sommige gevallen los kon komen te staan van de fysieke locatie van het bedevaartsoord.

  • 1. Angenendt, Arnold. Heilige und Reliquien: Die Geschichte ihres Kultes vom frühen Christentum bis zur Gegenwart. München: Beck, 1994.